Chương 4: Đối chất dưới mái đình

Bằng đứng lại nơi chiếu nghỉ cầu thang trụ sở huyện, khẽ phủi vạt áo bảo hộ nơi bàn tay đeo nhẫn ngọc bích của Hoàng Đức Trọng vừa vỗ xuống. Mùi xì gà khét lẹt vẫn quẩn quanh hành lang, bám theo cánh cửa gỗ lim vừa đóng sầm lại của phòng Trần Vĩnh Kiên. Lời đe dọa sặc mùi kim tiền về những chiếc “thước đo co giãn” và nguy cơ “ngã dúi dụi giữa đầm lầy” không làm Bằng chùn bước; trái lại, nó càng củng cố mối nghi ngờ về sự cấu kết mờ ám nhằm dồn ép người nông dân vào ngõ cụt. Anh siết chặt quai ba lô, dứt khoát bước xuống sảnh lớn.

Sáng hôm sau, chiếc xe bán tải đưa Bằng quay lại xã Bãi Mặn. Buổi đối thoại do Ủy ban nhân dân huyện Cửa Triều tổ chức diễn ra tại hội trường trung tâm xã – gian nhà lớn vốn được cải tạo từ mái đình làng biển cổ kính. Mới hơn bảy giờ, hội trường đã chật ních một trăm hai mươi hộ dân xóm Cồn Bãi. Những người nông dân với khuôn mặt hốc hác vì nắng gió, bàn tay chai sần và manh áo nâu bạc màu ngồi san sát trên các băng ghế gỗ. Bầu không khí ngột ngạt bao trùm bởi mùi mồ hôi và sự uất ức kìm nén.

Trên bục chủ tịch, Trần Vĩnh Kiên ngồi ở vị trí trung tâm trong bộ âu phục chỉn chu, nét mặt hòa nhã. Bên cạnh Kiên, Lê Văn Dũng – Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện – mặt mày xám ngoét, run rẩy đưa ngón tay đẩy gọng kính lão. Phía cánh trái, Bằng ngồi ở dãy bàn thanh tra tỉnh, mở sổ tay bìa da đen cạnh chiếc máy định vị vệ tinh và bản vẽ thiết kế kỹ thuật tuyến kênh đã được phê duyệt.

Sau vài lời phát biểu của Kiên về công trình ngăn mặn dài hai mươi tám kilômét, viên cán bộ địa chính xã bước lên bục đọc dự thảo phương án bồi thường. Giọng đọc qua chiếc loa phóng thanh vang lên khô khốc:

“Căn cứ hồ sơ địa chính hiện hành, toàn bộ diện tích đất nông nghiệp xóm Cồn Bãi trong phạm vi giải phóng mặt bằng là đất bãi bồi ven sông do Ủy ban nhân dân xã quản lý công ích. Người dân tự ý khai hoang canh tác nên không đủ điều kiện bồi thường đất, chỉ được hỗ trợ di dời cây trồng, hoa màu theo định mức đất lấn chiếm...”

Lời vừa dứt, hội trường lập tức nổ tung như một thùng thuốc súng bén lửa. Tiếng đập bàn rầm rầm xé toang trật tự. Hàng trăm người dân bật dậy, la ó phẫn nộ:

“Cướp trắng đất của dân rồi! Đất khai hoang ba đời mà bảo lấn chiếm à?”

“Đất công ích cái gì! Năm nào hợp tác xã cũng thu thuế, biên lai rành rành ra đó!”

“Đền bù vài triệu bạc một sào hoa màu rồi đẩy chúng tôi ra đê mà ăn gió biển à?”

Nhiều cánh tay giương cao những lá đơn khiếu nại kẹp xấp biên lai thuế ố vàng. Mấy cụ già tức tưởi rơi nước mắt. Lực lượng công an xã vội vã dàn hàng ngang trước bục chủ tịch để ngăn đám đông đang chực tràn lên.

Giữa cơn hỗn loạn, Lão Bảy Nguyện đứng phắt dậy ở hàng ghế đầu. Thân hình lão gầy gò như thân đước bám bãi triều, ánh mắt rực lửa và giọng nói rền vang át cả tiếng ồn ào:

“Yêu cầu ông Phó Chủ tịch huyện trật tự để dân nói!”

Hội trường chùng xuống trước uy thế của người lính già. Lão Bảy bước ra giữa lối đi, ngón tay khẳng khiu chỉ thẳng lên sơ đồ tuyến kênh treo trên phông màn:

“Thưa ông Kiên! Ba năm trước, cọc tiêu khảo sát cắm ngoài mép đầm ngập mặn, tim kênh chạy thẳng tắp, không hề đụng đến ruộng đồng bờ xôi ruộng mật của xóm Cồn Bãi. Đùng một cái, tuần trước các ông cho người mang cọc bê tông sơn đỏ đóng thụt lùi sâu vào đất canh tác của chúng tôi cả chục mét!”

Lão nghẹn ngào, lồng ngực phập phồng:

“Các ông bẻ cong tim kênh né dải bãi bồi mười lăm héc-ta của Công ty Đại Dương Xanh, rồi ép dân vào tội lấn chiếm để cướp đất! Đất này thấm mồ hôi, xương máu khai hoang từ năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu, chúng tôi có chết cũng không giao đất cho một bản đồ gian dối!”

Trần Vĩnh Kiên kéo micro lại gần, cất giọng trầm ấm nhằm xoa dịu:“Bà con hãy bình tĩnh. Dự án kênh Cửa Triều là sinh mệnh cứu mùa màng trước đợt triều cường tháng Mười theo chỉ đạo của Tỉnh ủy. Vị trí cọc mốc mới được xác định dựa trên dữ liệu kỹ thuật theo chuẩn quốc gia VN-2000. Địa hình bãi bồi sình lầy có biến động tự nhiên, sai số xê dịch là chuyện chuyên môn bình thường. Bà con không nên nghe theo lời kích động mà cản trở công trình đại cục...”

Lời giải thích trơn tru mang hàm ý quy chụp càng châm thêm dầu vào lửa. Đám đông lại gầm lên phẫn uất, những nắm đấm giơ cao, trật tự hội trường sắp sửa vỡ vụn.

Chu Khánh Bằng lập tức đứng dậy, bước thẳng lên khoảng trống trước bục chủ tịch. Dáng người cao ráo toát lên vẻ nghiêm nghị, anh giơ tay ra dấu, cất giọng dõng dạc:

“Thưa bà con xóm Cồn Bãi! Thưa Hội đồng bồi thường huyện Cửa Triều!”

Thấy tấm thẻ thanh tra viên cài trên ngực áo Bằng cùng phong thái đĩnh đạc, đám đông dần hạ bớt tiếng la ó.

“Tôi là Chu Khánh Bằng, chuyên viên Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nam Hải,” Bằng nhìn thẳng vào bà con, rồi quay sang Kiên. “Thanh tra tỉnh thấu hiểu nguyện vọng chính đáng của bà con. Nhưng lúc này, mọi tranh cãi bằng lời nói suông trong hội trường đều không thể giải quyết được bản chất vấn đề. Thước đo của kỷ cương và sự thật phải được đặt ngay trên thực địa.”

Bằng quay sang Kiên, giọng đanh gọn:

“Tôi đề nghị đồng chí Phó Chủ tịch huyện cùng đại diện bà con tạm dừng phiên đối thoại trong phòng, chúng ta cùng kéo ra thực địa kiểm tra cọc mốc tim tuyến ngay bây giờ!”

Kiên thoáng sững người. Ánh mắt gã lóe lên tia nhìn sắc lạnh nhưng trước hàng trăm cặp mắt phẫn nộ đang đổ dồn vào bàn chủ tọa, gã không còn đường thoái thác, đành gượng gạo gật đầu.

Mặt trời đứng bóng thêu dệt cái nóng rát bỏng lên triền đê Bãi Mặn. Gió biển thổi thốc từng luồng mặn chát, bốc lên mùi bùn phèn nồng nặc từ những khoảnh ruộng khô khốc nứt toác. Hàng trăm người dân cùng đoàn cán bộ dồn về bờ thửa xóm Cồn Bãi. Chiếc cọc mốc tim kênh bằng bê tông đúc sẵn, quét sơn đỏ chót cắm sừng sững giữa ranh giới ruộng lúa của lão Bảy Nguyện.

Bằng không chần chừ. Anh lấy ra chiếc máy định vị vệ tinh cầm tay có độ chính xác cao và cuộn thước thép dài năm mươi mét, cùng một kỹ sư địa chính tiến về mốc trắc địa chuẩn cấp tỉnh đặt trên chân đê đá.

“Đồng chí kéo căng thước về tâm mốc bê tông,” Bằng dặn dò rành rọt.

Dưới cái nắng chói chang, Bằng quỳ gối trên nền đất mặn nứt nẻ, tỉ mỉ căng từng tấc thước thép, ngón tay siết chặt đầu dây đo. Mồ hôi túa ra ướt đẫm lưng áo bảo hộ, nhỏ từng giọt xuống váng muối trắng. Màn hình máy định vị liên tục cập nhật chuỗi số liệu kinh độ và vĩ độ thực tế.

Bằng mở tập bản vẽ thiết kế kỹ thuật tim kênh đã được phê duyệt, đặt đối chiếu từng con số tọa độ mốc giới. Hàng trăm người dân nín thở đứng vây quanh, không một tiếng động nào ngoài tiếng gió rít qua rặng phi lao.

Khi những con số cuối cùng khớp lại trên màn hình và vạch khắc thước thép dừng đúng cữ, đồng tử của Bằng co rút lại. Lồng ngực anh thắt nghẹn trước sự thật tr*n tr**.

Anh đứng thẳng người dậy, ánh mắt sáng quắc quét qua gương mặt đang tái đi của Trần Vĩnh Kiên và vẻ bàng hoàng của Lê Văn Dũng. Giữa không gian lặng phắc của bãi bồi, giọng Bằng vang lên đanh thép như một phán quyết:

“Thưa toàn thể bà con và Hội đồng bồi thường! Sau khi đối soát tọa độ thực tế bằng máy định vị và thước đo kỹ thuật với bản vẽ thiết kế ban đầu, cọc mốc tim kênh hiện trường đã bị nắn lệch mười hai mét ba về phía tây nam, đâm trọn vào phần đất canh tác của dân!”

Đọc thêm nhiều Truyện Full tại: